Tonika
Tonika to pierwszy stopień gamy i dźwięk, który utwór traktuje jak dom, ten, na którym fraza może się zatrzymać i zabrzmieć jak skończona.
Co jest toniką w C-dur?
W C-dur toniką jest C i to od niego tonacja bierze nazwę. Akord zbudowany na tonice to akord toniczny, zapisywany jako I: C–E–G. W a-moll toniką jest A, a akord toniczny to A–C–E, zapisywany jako i.
Tonikę wyznacza muzyka, a nie dźwięki. C-dur i a-moll używają dokładnie tych samych siedmiu dźwięków, a o tym, czy utwór jest w jednej, czy w drugiej tonacji, decyduje to, na którym z nich osiada.
Jak rozpoznać tonikę na słuch?
Poczekaj do końca refrenu i zanuć dźwięk, który zakończyłby piosenkę, gdyby urwała się właśnie w tym miejscu. To zwykle tonika. Dwa sprawdziany:
- Pasuje pod większą część piosenki, bo należy do trzech najczęstszych akordów tonacji. W C-dur C mieści się w C–E–G (I), F–A–C (IV) i A–C–E (vi).
- Na końcu fragmentu bas zwykle na niej ląduje.
Najmocniejszym dowodem jest ruch do niej. Akord dominanty (w C-dur G–H–D) zawiera dźwięk H, półton poniżej C, a gdy rozwiązuje się na C–E–G, ucho słyszy przybycie.
Czy tonika to to samo co pryma?
Nie. Pryma należy do akordu: G jest prymą G–H–D, w jakiejkolwiek tonacji jesteś. Tonika należy do tonacji: jest jedna na tonację, a każdy akord tonacji słyszy się względem niej. W C-dur G jest prymą akordu V i nie jest toniką.
Druga częsta pomyłka to branie pierwszego dźwięku piosenki za tonikę. Wiele melodii zaczyna się od innego dźwięku akordu tonicznego, często od tercji albo kwinty.
Spróbuj: ćwiczenie w lekcji Co robią stopnie odtwarza krótkie progresje i prosi, byś usłyszał, który akord osiadł w domu. Pełna metoda dla piosenek jest w artykule Jak ze słuchu znaleźć tonację piosenki.