Dominanta
Dominanta to piąty stopień gamy oraz zbudowany na nim akord (V), którego ciążenie z powrotem do toniki napędza większość zakończeń w muzyce tonalnej.
Co jest dominantą w C-dur?
W C-dur dźwiękiem dominanty jest G, siedem półtonów nad toniką C. Akord dominanty to V: G–H–D. Dodaj na górze jeszcze jedną tercję, a dostaniesz dominantę septymową, V7: G–H–D–F.
W tonacji molowej akord dominanty zwykle staje się durowy dzięki podwyższeniu siódmego stopnia. W a-moll E–G–H zmienia się wtedy w E–Gis–H, żeby tonacja też miała dźwięk prowadzący.
Jak brzmi dominanta?
Jak coś niedokończonego. Dominanta to jedyny akord w tonacji, który chce się poruszyć — i to konkretnie do toniki. Powodem jest jeden dźwięk: tercja akordu V to dźwięk prowadzący, półton poniżej toniki. W C-dur to H, które wznosi się do C.
W V7 dołącza drugi dźwięk. F opada o półton do E, a H wznosi się do C, i te dwa dźwięki, H i F, tworzą tryton, najbardziej niestabilny interwał w tonacji. Dlatego V7–I to najmocniejsze zamknięcie, jakie istnieje.
Fraza, która zatrzymuje się na V, brzmi jak przecinek. To kadencja zawieszona i mówi ci, że nadejdzie dalszy ciąg.
Czy „dominanta septymowa” to zawsze akord V?
Nie, i to właśnie typowe nieporozumienie. „Dominanta” nazywa dwie rzeczy:
- funkcję: akord na piątym stopniu tonacji, w której jesteś;
- rodzaj akordu: trójdźwięk durowy z septymą małą na górze, zapisywany samą cyfrą 7, jak C7 (C–E–G–B).
Oba znaczenia spotykają się w V7, ale akord typu dominanty septymowej może pojawić się także gdzie indziej. D7 w C-dur ma ten kształt, a mimo to nie jest V w C: to dominanta poboczna, która pożycza ciążenie, żeby wskazać na G.
Spróbuj: Przyciąganie dominanty odtwarza progresję bez ostatniego akordu i pyta, dokąd zmierzała dominanta.