Znaki przykluczowe
Znaki przykluczowe to grupa krzyżyków lub bemoli zapisana za kluczem na początku każdej pięciolinii, która mówi, które dźwięki są podwyższone lub obniżone przez cały utwór.
Co mówią znaki przykluczowe?
Krzyżyk na linii F oznacza, że każde F gra się jako Fis — w każdej oktawie, w każdym takcie, dopóki znaki się nie zmienią. Dzięki temu nie trzeba pisać tego samego krzyżyka przy każdym F w utworze.
Krzyżyki i bemole pojawiają się zawsze w stałej kolejności:
- Krzyżyki: Fis, Cis, Gis, Dis, Ais, Eis, His
- Bemole: B, Es, As, Des, Ges, Ces, Fes
Dwa krzyżyki to więc zawsze Fis i Cis, nigdy żadna inna para.
Jak odczytać z nich tonację?
- Krzyżyki: weź ostatni krzyżyk i idź o półton w górę. Ostatni krzyżyk Cis daje D-dur.
- Bemole: przedostatni bemol nazywa tonację durową. B i Es dają B-dur. Pojedynczy bemol to wyjątek, który trzeba znać osobno: F-dur.
- Bez krzyżyków i bemoli: C-dur.
- Potem moll: te same znaki należą też do tonacji równoległej molowej, leżącej trzy półtony niżej. Jeden krzyżyk to G-dur albo e-moll; dwa bemole to B-dur albo g-moll.
Jaki błąd zdarza się najczęściej?
Oczekiwanie, że znaki powiedzą, czy to dur, czy moll. Nie mogą: G-dur i e-moll mają dokładnie te same. Żeby to rozstrzygnąć, sprawdź, do którego dźwięku muzyka wraca jak do domu, i czy jako znak przygodny pojawia się podwyższony siódmy stopień (Dis w e-moll).
Drugi błąd to mylenie ich ze znakiem przygodnym, czyli krzyżykiem, bemolem albo kasownikiem zapisanym przy jednej nucie. Znak przygodny obowiązuje tylko do końca taktu. Znaki przykluczowe obowiązują przez cały utwór.
Spróbuj: lekcja o kręgu kwintowym wyjaśnia, dlaczego ta kolejność nigdy się nie zmienia, i kończy się ćwiczeniem, które pokazuje znaki przykluczowe i pyta o tonację.