Enharmonia
Enharmonia to zjawisko, w którym dwa dźwięki, interwały lub tonacje brzmią na fortepianie czy gitarze identycznie, ale zapisuje się je pod różnymi nazwami, jak Cis i Des.
Jakie dźwięki są enharmoniczne?
Na klawiaturze każdy czarny klawisz ma dwie nazwy: Cis i Des to jeden klawisz, Fis i Ges — drugi. Dwie nazwy mogą mieć także białe klawisze: E to również Fes, F to również Eis, a H to również Ces.
Ta sama idea sięga dalej niż pojedyncze dźwięki:
- Interwały: C w górę do E i C w górę do Fes to w obu przypadkach cztery półtony. Pierwszy to tercja wielka, drugi — kwarta zmniejszona.
- Tonacje: Fis-dur (sześć krzyżyków) i Ges-dur (sześć bemoli) brzmią tak samo, a zapisuje się je inaczej.
Skąd wiadomo, której nazwy użyć?
Decyduje tonacja, bo gama durowa i molowa używa każdej z siedmiu nazw dźwięków — C, D, E, F, G, A, H — dokładnie raz. D-dur to D E Fis G A H Cis. Zapis Ges zamiast Fis dałby gamie dwa G i ani jednego F, więc w D-dur ten dźwięk to zawsze Fis.
Ta sama reguła tłumaczy dźwięk prowadzący a-moll. To Gis, półton poniżej A, a nie As, bo w gamie zaczynającej się od A siódmą nazwą jest G.
Przydatny nawyk: kiedy dźwięk idzie w górę, zwykle zapisuje się go z krzyżykiem, a kiedy w dół — z bemolem. Zapis pokazuje, dokąd dźwięk zmierza.
Jaki błąd zdarza się najczęściej?
Myślenie, że zapis to kwestia gustu. Nie jest, choć brzmienie jest identyczne. Zły zapis utrudnia czytanie gamy czy akordu i może zmienić nazwy jego interwałów: C–E–G to akord durowy, a C–Fes–G, te same trzy klawisze, to akord, którego żaden czytający nuty nie rozpozna.
Spróbuj: lekcja o interwałach enharmonicznych pokazuje, jak nazwy dźwięków decydują o liczbie interwału, a Dźwięki i półtony rozkładają dwanaście dźwięków na klawiaturze.