Czym jest akord? Jak trzy dźwięki stają się jednym brzmieniem
Akord to trzy lub więcej różnych dźwięków brzmiących jednocześnie, słyszanych jako jedno brzmienie, a nie jako osobne dźwięki. Najczęstszym akordem jest trójdźwięk: trzy dźwięki ułożone co tercję, nazywane prymą, tercją i kwintą. Akord C-dur to na przykład C, E i G zagrane razem.
Co sprawia, że trzy dźwięki stają się akordem?
Trzy dźwięki stają się akordem, kiedy słyszy się je razem jako jedną rzecz. Zagraj naraz C, E i G, a większość słuchaczy usłyszy jedno jasne brzmienie nazwane od C, a nie trzy dźwięki walczące o uwagę.
Część powodów jest fizyczna. Każdy dźwięk zawiera już w sobie cichsze, wyższe tony, swoje składowe harmoniczne. W szeregu harmonicznym niskiego C składowe 4, 5 i 6 to C, E i G. Akord C-dur powtarza dźwięki, które brzmienie prymy już w sobie ma, więc ucho łatwo je stapia. Lekcja o szeregu harmonicznym pokazuje, skąd biorą się te dźwięki.
Reszta to przyzwyczajenie. Muzyka zachodnia od stuleci używa tych połączeń dźwięków jako pojedynczych jednostek, a słuchacze uczą się tak je słyszeć.
Jak zbudować akord?
Trójdźwięk buduje się, układając dwie tercje na dźwięku wyjściowym. Licząc w półtonach, czyli odległościach od jednego klawisza do następnego, czarnego czy białego:
- Wybierz prymę. To ona nadaje akordowi nazwę. Weź C.
- Dodaj tercję. Policz 4 półtony w górę dla akordu durowego (od C do E) albo 3 dla molowego (od C do Es).
- Dodaj kwintę. Policz 7 półtonów w górę od prymy (od C do G).
- Zagraj wszystkie trzy razem. C–E–G to C-dur. C–Es–G to c-moll.
Na gitarze otwarty akord C-dur dociska piątą strunę na 3. progu, czwartą na 2. progu i drugą na 1. progu, a trzecią i pierwszą zostawia pustą. Od dołu do góry brzmi to C, E, G, C, E: nadal tylko trzy różne dźwięki, z podwojonym C i E.
Lekcja o akordzie durowym ćwiczy ten przepis od wszystkich dwunastu prym.
Jakie są cztery rodzaje trójdźwięków?
Są cztery trójdźwięki i różnią się wyłącznie wielkością dwóch tercji ułożonych na prymie.
| Trójdźwięk | Tercje, od dołu do góry | Półtony nad prymą | Od C | Symbol |
|---|---|---|---|---|
| Durowy | wielka + mała | 4 i 7 | C E G | C |
| Molowy | mała + wielka | 3 i 7 | C Es G | Cm |
| Zmniejszony | mała + mała | 3 i 6 | C Es Ges | Cdim albo C° |
| Zwiększony | wielka + wielka | 4 i 8 | C E Gis | Caug albo C+ |
Durowy i molowy są stabilne i stanowią większość akordów w większości piosenek. Różnica między nimi to jeden półton w tercji, co wyjaśnia artykuł Dur a moll — różnica jednego dźwięku. Zmniejszony i zwiększony brzmią niestabilnie i zwykle prowadzą gdzieś dalej; lekcja o akordach zmniejszonych i zwiększonych buduje oba.
Czy kolejność dźwięków ma znaczenie?
Kolejność dźwięków nie zmienia tego, jaki to akord. C–E–G, E–G–C i G–C–E to wszystko C-dur. Zmienia się układ, czyli to, jak dźwięki są rozłożone, a najniższy dźwięk decyduje o przewrocie. Z C w basie akord jest w pozycji zasadniczej; z E albo G w basie jest w przewrocie, zapisywanym C/E albo C/G. Lekcja o przewrotach uczy je rozróżniać.
Podwojenie dźwięku też nie tworzy nowego akordu. Gitarowy akord C opisany wyżej ma pięć dźwięków, a nadal jest akordem trzydźwiękowym.
Czy dźwięki trzeba grać jednocześnie?
Nie. Akord zagrany dźwięk po dźwięku to arpeggio, czyli akord rozłożony, a ucho i tak słyszy harmonię. Tak działa gitarowa gra palcami i wiele akompaniamentów fortepianowych. O tym, że to akord, decyduje zestaw dźwięków, a nie moment, w którym się zaczynają.
Czy dwa dźwięki to akord?
Dwa dźwięki zagrane razem nazywa się zwykle interwałem, a nie akordem, bo akord potrzebuje co najmniej trzech różnych dźwięków. Popularnym wyjątkiem jest gitarowy power chord: pryma i kwinta, na przykład C i G, zapisywany C5. Wszyscy nazywają go akordem, a przydaje się właśnie dlatego, że nie ma tercji, więc nie jest ani durowy, ani molowy.
A akordy z czterech i więcej dźwięków?
Połóż na trójdźwięku jeszcze jedną tercję, a dostaniesz akord septymowy z czterema różnymi dźwiękami:
- C7 (septymowy dominantowy): C, E, G, B.
- Cmaj7 (z septymą wielką): C, E, G, H.
- Cm7 (molowy septymowy): C, Es, G, B.
Układaj dalej tercje, a dojdziesz do non, undecym i tercdecym, czyli akordów rozszerzonych typowych dla jazzu. Nadal buduje się je tym samym ruchem: jeszcze jedna tercja na górze.
Jak czytać symbol akordu?
Symbol akordu podaje prymę wielką literą, a po niej rodzaj akordu. Sama litera oznacza dur (G), małe m oznacza moll (Gm), a liczba dodaje dźwięk (G7). Ukośnik podaje dźwięk w basie (G/H to G-dur z H w basie).
Symbol akordu mówi, które dźwięki zagrać, a nie jak je ułożyć. Lekcja o symbolach akordów omawia, co symbol zostawia grającemu.
Skąd biorą się akordy piosenki?
Większość piosenek bierze akordy z jednej tonacji. Ułóż tercje na każdym dźwięku gamy durowej, a wyjdzie siedem akordów w stałym układzie durowych, molowych i zmniejszonego. Lekcja o polu harmonicznym buduje wszystkie siedem, a artykuł Czym jest progresja akordów? pokazuje, jak piosenki się między nimi poruszają.
Spróbuj
Buduj akordy, zanim przeczytasz o nich więcej. Ćwiczenie z budowania akordów podaje nazwę akordu i prosi o zagranie go na twoim instrumencie, zaczynając od trójdźwięków durowych i molowych, a potem przechodząc do wszystkich czterech rodzajów i ich przewrotów.