Jak zapamiętać gryf, struna po strunie
Większość gitarzystów i basistów potrafi nazwać puste struny i niewiele ponadto. Patrzyli na tabelę całego gryfu, z podpisanym każdym progiem, i nic z tego nie zostało. To nie jest wina pamięci. Tabela to po prostu złe narzędzie do tego zadania, a właściwe jest mniejsze, niż się wydaje.
Dlaczego tabela nie działa
Tabela pokazuje naraz około siedemdziesięciu pól, wszystkie tak samo ważne. Czytanie jej uczy rozpoznawania obrazka, a gra o to nie prosi. Gra prosi, żebyś miał gotową nazwę pod palcem, na jednej strunie, na jednym progu, w tempie muzyki.
Tabela ukrywa też to, że układ się powtarza, i to na trzy sposoby. Poznaj te powtórzenia, a większość tabeli wypełni się sama.
Jeśli nie czytałeś jeszcze o tym, jak zbudowana jest podstrunnica — czym jest próg, dlaczego pusta struna to pozycja zero, dlaczego ten sam dźwięk pojawia się w kilku miejscach — lekcja o podstrunnicy to omawia, a ten artykuł ją zakłada.
Jedna struna naraz
Weź samą najniższą strunę. W gitarze i w basie jest to E, a jej dźwięki bez znaków chromatycznych leżą na stałych progach: E pusta struna, F na pierwszym progu, G na trzecim, A na piątym, H na siódmym, C na ósmym, D na dziesiątym, E znowu na dwunastym. Odstępy wynoszą wszędzie dwa progi z wyjątkiem dwóch miejsc, E–F i H–C, gdzie wynoszą jeden. Te dwie wąskie przerwy to jedyna rzecz do faktycznego zapamiętania; reszta to liczenie po dwa.
Graj w górę i w dół tej jednej struny przez tydzień, wymawiając na głos każdą nazwę w chwili, gdy na niej lądujesz. Nie dodawaj drugiej struny, dopóki nie potrafisz postawić palca w dowolnym miejscu pierwszej i nazwać dźwięku bez odliczania od pustej struny.
Potem weź tak samo strunę A: A pusta struna, H na drugim progu, C na trzecim, D na piątym, E na siódmym, F na ósmym, G na dziesiątym, A na dwunastym. Te same dwie wąskie przerwy, bo to fakt dotyczący dźwięków, a nie struny.
I to całe surowe zapamiętywanie, jakiego ta metoda wymaga. Reszta bierze się z powtórzeń.
Dwie struny E
W gitarze najwyższa struna to również E, dwie oktawy nad najniższą. Każdy dźwięk, którego nauczyłeś się na niskiej E, leży więc na tym samym progu na wysokiej E: trzeci próg to G na obu, ósmy to C na obu. Jedna struna nauczona, dwie znane. Bas takiej pary nie ma; tam tę pracę wykonuje opisany niżej układ oktawowy.
Trzy progi orientacyjne
Dwunasty próg powtarza puste struny. Jakkolwiek nazywa się struna pusta, tak samo nazywa się na dwunastym progu, o oktawę wyżej, a progi powyżej powtarzają progi poniżej. Gryf o dwudziestu kilku progach mieści dwanaście pozycji.
Piąty próg struny to ten sam dźwięk co następna wyższa struna zagrana pusta: piąty próg E to A, piąty próg A to D. W basie działa to na całym gryfie. W gitarze działa wszędzie z wyjątkiem przejścia ze struny G na strunę H, gdzie punktem spotkania jest czwarty próg.
Siódmy próg struny to oktawa następnej niższej struny zagranej pustej: siódmy próg A to E, siódmy próg D to A. W gitarze jedynym wyjątkiem jest znowu struna H, gdzie miejsce to przesuwa się na ósmy próg.
To właśnie te progi są oznaczone kropkami, a kropki są po to, żeby z nich korzystać.
Układ oktawowy
Trzecie powtórzenie kończy robotę. Weź dowolny dźwięk na strunie niskiej E, przesuń się o dwie struny wyżej i o dwa progi w stronę korpusu: to ten sam dźwięk, o oktawę wyżej. G na trzecim progu struny E to znowu G na piątym progu struny D. Ten sam układ przenosi strunę A na strunę G, więc gdy dwie najniższe struny są już automatyczne, dwie środkowe przychodzą niemal za darmo.
W gitarze układ rozciąga się o jeden próg, gdy przechodzi na strunę H albo na wysoką E, z powodu węższej odległości między G a H: trzy progi w bok zamiast dwóch. W basie są to wszędzie dwa progi.
W jakiej kolejności
Niska E, aż wejdzie w automat. A, aż wejdzie w automat. Potem D i G przez układ oktawowy. Potem, w gitarze, wysoka E za darmo, a struna H z progów orientacyjnych, z ich przesunięciem o jeden próg. Kilka minut dziennie, na głos, na instrumencie; miesiąc to realny czas na całość, wobec lat zgadywania.
Teraz je znajdź
Ćwiczenie towarzyszące tej stronie podaje dźwięk i prosi, żebyś znalazł go na własnym instrumencie, gdziekolwiek na gryfie. Liczy się każde miejsce, które brzmi tym dźwiękiem, a gdy się pomylisz, wszystkie jego miejsca zapalają się naraz — znowu tabela, ale narysowana dla jednego dźwięku, dokładnie w chwili, gdy go szukałeś.