De bassleutel lezen

De bassleutel is de andere helft van de genoteerde muziek: de linkerhand van de piano, de basgitaar en de contrabas, de cello, de trombone en lage stemmen leven hier allemaal. Er is niets aan dat moeilijker is dan de vioolsleutel — het is dezelfde notenbalk met een ander ankerpunt.

Dat ankerpunt is F3, de F net onder de centrale C. De bassleutel heet ook wel de F-sleutel, en hij wijst zijn eigen noot aan: de twee puntjes staan boven en onder de vierde lijn van onderaf, en die lijn is F3. Elke andere noot wordt vanaf daar afgeteld.

De vijf lijnen zijn, van onder naar boven, G B D F A. De vier tussenruimtes zijn, van onder naar boven, A C E G. Probeer ze niet te lezen als een vioolsleutel die een stukje is opgeschoven — een noot op de middelste lijn is B in de vioolsleutel en D in de bassleutel. Elke sleutel moet je op zijn eigen voorwaarden leren.

De centrale C doet hier de spiegeling van wat ze in de vioolsleutel doet. Daar hing ze op één hulplijn onder de notenbalk; hier zit ze op één hulplijn erboven. En het is dezelfde noot — dezelfde toets op een piano, dezelfde toonhoogte, alleen op twee plekken opgeschreven. Dat is wat het systeem van de dubbele notenbalk laat werken: twee notenbalken samengevoegd, de vioolsleutel boven en de bassleutel onder, met de centrale C in de tussenruimte, die bij allebei hoort. Zodra dat klikt, zijn het niet langer twee systemen om uit je hoofd te leren, maar één doorlopende ladder van toonhoogtes met een naad in het midden.

Ook hier betekent lezen herkennen in plaats van tellen. De oefening hieronder tekent één noot en vraagt je die te benoemen. Antwoord je fout, dan krijg je te zien naar welke noot je werkelijk keek.

De laatste oefening vraagt je de noot op je eigen instrument te vinden in plaats van hem te benoemen — weten hoe een noot heet en weten waar hij onder je vingers ligt zijn twee verschillende vaardigheden, en die oefening traint de tweede.